KINUHA AT INANGKIN
ISLA
Mabilis gumalaw ang kamay ng manggagawa habang sinusuri ang nabibitak na mga biga at bulok na kahoy ng bahay namin. Pilit kong iniintindi ang sinasabi niya—may binabanggit tungkol sa bubong na halos bumigay na, pundasyong mahina—pero lumilipad ang isip ko. Kumakalam ang sikmura ko sa kaba, at tila may gumagapang na lamig sa balat ko.
Dahil may nakatingin sa akin.
Nasa may pintuan siya, nakasandal sa haligi na para bang siya ang may-ari ng lugar.
Ang hari.
Tumatagos ang presensya niya kahit hindi siya nagsasalita. Matangkad siya, nakasuot ng isang panlalaking coat at riding boots—tila isinusuot lang niya ang kapangyarihan gaya ng damit niya. At ang mga mata niyang kulay ginto, nakatuon lang sa akin, masyadong matalim para hindi mapansin.
Pilit kong iniwasan ang tingin niya. Tumutok ako sa manggagawa. “So, uh,” pautal kong tanong, pinaglalaruan ang mga daliri ko, “gaano katagal… bago matapos ang pag-aayos?”
Kumamot sa ulo ang lalaki. “Mga ilang linggo, baka mas mahaba. Delikado na ang bubong, at mas grabe ang bulok ng kahoy kaysa sa tingin. Medyo magastos—”
“Huwag tipirin,” putol ng hari. Malamig pero malakas ang dating ng boses niya.
Napakislot ako sa gulat. Hindi siya sumigaw, pero parang tinabas ng salita niya ang hangin sa paligid.
Bahagyang yumuko ang manggagawa bilang paggalang bago muling nagsalita.
Muli kong tiningnan ang hari, umaasang mababasa ko ang pakiramdam niya. Pero agad kong pinagsisihan. Tinititigan niya ako. Hindi ang bahay. Hindi ang sira. Ako.
Dahan-dahang gumalaw ang tingin niya mula sa mukha ko, pababa sa leeg, sa balikat, at mas mababa pa. Napasinghap ako—masyadong matagal, masyadong lantad ang tingin niya sa dibdib ko.
Ayokong umamin, pero nag-init ang batok ko. Hinila ko ang kapa ko, pilit tinatago ang katawan ko. Alam kong hindi ako gaya ng mga babae sa kabisera—ang balat ko ay sunog sa araw, may peklat, may pilat, bakas ng pagtatrabaho. Pero alam ko rin ang hugis ko—ang kurbang minsang nakakakuha ng atensyong ayaw ko naman.
Pero ang sa kanya—ang tingin niya—ay hindi basta pansin lang. May layunin. May pag-angkin.
Naglinis ako ng lalamunan, nanginginig ang boses ko. “K-kaya po namin siguro ang pagpapaayos,” sabi ko sa manggagawa, pero parang wala rin akong narinig sa sarili ko.
Ramdam ko pa rin ang tingin niya. Para akong hubad sa harap niya—maliit, mahina.
Pagtingin kong muli, napansin ko ang bahagyang ngiti sa gilid ng labi niya—hindi ngiti ng kabaitan. Ngiti ng alam niyang nasa kanya ang lahat ng kapangyarihan.
“’Tama na,” bigla niyang sabi, putol sa mga iniisip ko.
Tumigil agad ang manggagawa, yumuko, at umatras. Pumasok na ang hari, parang sa kanya talaga ang lugar. Napuno ng presensya niya ang sira-sirang bahay.
“Lahat ng kailangan niya, iiwan mo,” utos niya. “Aayusin ang bahay ayon sa gusto ko.”
Napakurap ako. “G-gusto n’yo po?”
Hinulma ako ng mga mata niyang tila may apoy. “Isasama kita,” aniya. Walang paliwanag. Para bang desisyon na iyon ng matagal.
“H-ha?” ‘Yun lang ang nasabi ko.
Lumapit siya. Lumaki ang anino niya. “Paglilingkuran mo ako. Sa palasyo.”
Bumagsak ang dibdib ko. “Hindi ko po kaya,” nanginginig ang kamay ko. “Ang ama ko—”
“Magkakaroon siya ng lahat ng kailangan,” singit niya. Walang puwang para tumanggi. Lumingon siya sa ama ko sa sulok ng kwarto—tahimik, walang imik mula nang dumating siya.
“Babayaran ang mga utang,” dagdag niya, sabay balik ng tingin sa akin. “Ayusin ang bahay. Wala siyang magiging problema. Pero ikaw,” bumaba ang tono niya, “sasama ka sa akin.”
Binuka ko ang bibig ko para tumanggi, pero ang tingin niya—matulis, gutom, mapanganib—pinatahimik ako.
“Ako… h-hindi ako—”
“Magsalita nang malinaw,” aniya, isa pang hakbang palapit. “O ako na ang magdedesisyon para sa’yo.”
Nanlambot ang tuhod ko. Napayuko ako, parang kusang umurong ang katawan ko.
“Y-yes po, Inyong Kamahalan,” bulong ko, halos hindi marinig.
Tumango siya. Tiningnan ako muli mula ulo hanggang paa. Muli siyang ngumiti—mahina lang, pero sapat na para magdulot ng kilabot.
“Magaling,” aniya.
Tapos, lumakad siyang palabas. Malakas ang tunog ng hakbang ng bota niya sa lumang sahig. “Ihanda mo ang gamit mo,” sabi niya, hindi lumilingon. “Aalis tayo ngayong gabi.”
Nanatili akong nakatayo, parang naipit ang hininga ko. Tahimik ang ama ko. Hindi man lang nagsalita.
Sandali kong inisip kung tatakbo ako, kung magtatago sa kagubatan o sa mga guho sa labas ng baryo. Pero habang papalayong lumalakad ang hari, alam kong wala akong kawala.
Pinili na niya ako.
At wala na akong laban.
**
Nagtipon ang buong baryo. Lahat nakasilip mula sa bintana o likod ng mga paninda. Nakatayo ang mga guwardiya ng hari, makintab ang armor nila kahit madilim ang hapon. Nasa gilid ang kabayo ng hari—itim, dambuhala, parang anino kaysa laman.
Piliting kong huwag pansinin ang mga titig ng tao. Tumingin lang ako sa mga batong dinadaanan ng paang halos hindi ko na maramdaman. Masakit pa rin ang mga sugat ko mula sa pagtakbo kahapon. Bawat hakbang, parang tinutusok ng kutsilyo.
“Bilisan mo,” singhal ng isang guwardiya.
Kagat-labi akong tumahimik. Ginagawa ko ang makakaya ko, pero parang may bakal sa binti ko. Ang pagod, ang bigat, at ang presensya ng hari sa likod ko—lahat pinapabigat sa katawan ko.
“‘Tama na,” sabi niya.
Tahimik agad ang guwardiya.
Kumalabog ang kabayo niya papalapit hanggang tumapat siya sa akin. Ramdam ko agad ang tingin niya.
“Sakay ka,” mahinahon pero mariing utos niya.
Napalingon ako. “Ha?”
Naningkit ang mga mata niya. Hindi na siya naghintay. Yumuko siya, inabot ang braso ko, at hinila ako paitaas.
Nagulat ako sa lakas niya. Bigla na lang akong nakaupo sa harap niya sa kabayo.
Iniayos niya ang upo ko. Mahigpit pero maingat. Ramdam ko ang katawan niya sa likod ko—matikas, kontrolado. Hawak niya ang renda. Ang amoy ng balat at ng kung anong bagay na siya lang ang mayroon ay bumalot sa akin.
“Wag kang kikilos,” bulong niya, halos dikit sa batok ko.
Napatayo ako ng tuwid, hawak ko ng mahigpit ang harapan ng saddle. Gumalaw ang kabayo—matatag, mabigat ang hakbang.
Dumikit ulit ang braso niya sa akin. Ngayon, sinadya na. Naramdaman ko siyang yumuko ng kaunti. Ang hininga niya, mainit at nakakakilabot, dumaan sa leeg ko.
“Nanginginig ka,” bulong niya. Malamig, pero parang patalim ang tinig. “Maganda. Ang takot ay nagtuturo ng pagsunod.”
Lalo akong kumapit. Pinilit kong huwag tumingin. Ayokong pansinin siya. Ayokong mapansin niya ang takot ko.
Tumawa siya, mahina pero madilim. “Pero huwag mong ipagkamali ang takot sa kahinaan,” dagdag niya, halos ibinubulong na sa mismong balat ko. “Kinamumuhian ko ang mahina. Pero ikaw… hindi.”
Hindi ako makahinga. Mabilis ang tibok ng puso ko, parang naririnig niya.
“Naunawaan mo?” tanong niya, boses na halos bulong pero may dalang pagbabanta.
“O-oho,” sabi ko, halos hindi ko na makilala ang sarili kong boses.
Tumawa siyang muli. Mas mahina. Para lang sa sarili niya. “Magaling na bata.”
Umuusok ang pisngi ko. Hiyang-hiya, nalilito, at may kung anong pakiramdam na hindi ko kayang pangalanan.
Hindi na ako nagsalita.
Tahimik kaming bumiyahe. Naiwan na ang baryo. May mga tumingin, pero walang sumunod. Nalunod ang bulungan sa tunog ng kabayong umaapak.
At habang palayo kami nang palayo, alam kong hindi lang ako paalis.
Ako ay inangkin.